Bij steeds meer Nederlanders verdwijnt de kip of de runderlap stilletjes van het bord, terwijl de zalm en de garnalen gewoon blijven liggen. Geen grote aankondiging, geen strak dieet met regels, gewoon een keuze die langzaam is ingeslopen. Deze manier van eten heeft een naam: pescotarisme. En hij wint terrein, niet als hype maar als iets wat mensen al deden voordat er een label op zat.
Wat pescotarisme eigenlijk is
Een pescotariër eet geen vlees van zoogdieren, vogels of andere landdieren, maar houdt vis, schaaldieren en weekdieren wel op het menu. Het verschil met een vegetariër zit dus precies in die vis. Het verschil met een flexitariër is dat een pescotariër vlees structureel laat staan in plaats van er af en toe voor te kiezen. Voor veel mensen voelt het als een logische tussenstap: je laat het zwaarste deel van je vleesconsumptie los, zonder meteen alle dierlijke eiwitten te schrappen.
Het scheelt ook dat vis in de keuken weinig aanpassing vraagt. Een visgerecht past in vrijwel elk recept waar ook vlees in zou kunnen, van een curry tot een salade met warme groenten. Wie eerder al vegetarisch koken heeft geprobeerd, herkent waarschijnlijk hoe klein de stap naar pescotarisme aanvoelt vergeleken met volledig stoppen met dierlijke producten.
Waarom deze eetstijl nu zo hard groeit
Het aantal Nederlanders dat zichzelf flexitariër noemt, liep volgens onderzoek van Wageningen University op van 14 procent in 2011 naar 43 procent in 2019, met vrouwen als grootste groep. Die verschuiving is niet gestopt, ze is alleen specifieker geworden. Waar mensen eerst simpelweg "minder vlees" aten, kiezen ze nu bewuster wélke dierlijke eiwitten ze wel en niet meer op tafel zetten. Vis blijft daarbij vaak als laatste over, omdat het minder wordt geassocieerd met de nadelen van vlees zoals ontbossing voor veevoer en hoge broeikasgasuitstoot per kilo. Onderzoek van de NOS laat zien dat wie in Nederland nog elke dag vlees eet, inmiddels in de minderheid is.
Ook de discussie rond vezels als nieuwe eiwitbron speelt hierin mee. Mensen zoeken niet meer alleen naar minder vlees, maar naar een voedingspatroon dat als geheel beter in elkaar zit. Pescotarisme past daar goed bij, omdat het ruimte laat voor peulvruchten, granen en groenten als basis, met vis als aanvulling in plaats van hoofdrol.
Wat vis toevoegt dat puur plantaardig eten niet doet
Vette vis zoals zalm, makreel en haring levert veel omega-3 vetzuren, en dat is precies waar een plantaardig dieet vaak tekortschiet. Het Voedingscentrum adviseert honderd gram duurzame vis per week, bij voorkeur vette vis, om voldoende EPA en DHA binnen te krijgen. Volgens het Voedingscentrum zit één portie vette vis per week al ruim boven de dagelijkse behoefte aan deze vetzuren. Voor zwangere vrouwen en mensen met hart- en vaatziekten ligt het advies zelfs iets hoger, namelijk één tot twee keer per week vis.
Wie geen vis eet, kan die omega-3 ook uit een algenolie-supplement halen, maar mist dan de rest van wat vis meebrengt: jodium, vitamine D en een makkelijk verteerbare eiwitbron. Voor pescotariërs is dat precies de reden om vis niet te laten vallen terwijl vlees wel verdwijnt.
De duurzaamheidsvraag die niemand overslaat
Vis eten wordt vaak als de groene keuze gepresenteerd, maar dat klopt niet automatisch. Overbevissing is in delen van de wereld nog altijd een reëel probleem, en niet elke vissoort herstelt even snel. Wie pescotariër wordt om duurzame redenen, doet er goed aan te letten op het MSC-keurmerk en te kiezen voor vis uit gezonde bestanden, zoals makreel en haring uit de Noordzee, in plaats van standaard voor kweekzalm of tonijn te gaan zonder daarnaar te kijken.
Dat past ook bij een bredere manier van kijken naar wat je eet. Wie al bezig is met duurzamer eten en drinken, herkent het patroon: de keuze tussen vlees en vis is nooit zwart-wit, en de herkomst maakt uiteindelijk net zoveel uit als de soort.
Zo probeer je het deze week zelf
Je hoeft niet in één keer alle vlees uit je koelkast te gooien om te merken hoe pescotarisme voelt. Begin met een week waarin je de gebruikelijke vleesmaaltijden vervangt door vis:
- Vervang de kipfilet in je stir-fry door garnalen of stukjes zalm
- Kies bij de lunch voor gerookte makreel op brood in plaats van kaas of vleeswaren
- Maak een keer per week een visgerecht met veel groenten als hoofdmaaltijd, zoals een vispan met tomaat en venkel
- Let bij de vis in de supermarkt op het MSC-label voordat je kiest
Na een paar weken merk je vanzelf of het bij je past. Voor veel mensen blijkt het geen tijdelijke proef, maar een blijvende verschuiving in hoe de weekmenu's eruitzien.
Dit is de vismaaltijd waarmee je begint
Als je vandaag nog wilt starten, maak het jezelf niet te moeilijk. Pak een stuk zalm of makreel, gooi er wat geroosterde groenten bij en laat het vlees voor één avond gewoon in de winkel liggen. Pescotarisme werkt het best als het geen streng project wordt, maar een reeks kleine, makkelijke keuzes die je vanzelf blijft maken.